De flikreflex

De flikreflex, u kent het wel. Die neiging van mensen om als allereerste reactie meteen te melden dat je echt wel heel dringend per se nú aangifte moet doen bij de politie wanneer je in aanraking komt met seksueel geweld. Die gek moest het maar eens bij een ander doen, en je wil toch wel gerechtigheid, zeker!  De politie, uw vriend; klacht neerleggen is prioritair.

Nobel vind ik dat, die mensen die hun maatschappij willen beschermen, die verantwoordelijkheidszin voor het goed functioneren van de rechtsgang, die morele verontwaardiging over seksueel geweld en de absolute overtuiging dat daders gestraft horen te worden. Ik zou de bal meer dan mis slaan als ik zei dat ze geen overschot van gelijk hebben: aangifte doen is op maatschappelijk vlak theoretisch de beste, meest wenselijke beslissing die een slachtoffer kan nemen. Er mag echter sterk getwijfeld worden of het dat voor een slachtoffer persoonlijk ook altijd is, en of de flikreflex een wenselijke, efficiënte manier is om slachtoffers te begeleiden op de weg naar rechtvaardigheid en adequate hulpverlening.

Ik heb het geluk dat mensen mij na verkrachtingen niet vaak verweten hebben niet naar de politie gestapt te zijn, al was dat meestal omdat niemand op het cruciale moment ergens weet van had. Ik werd recent wel aangerand, en toen ik dezelfde dag nog mijn verhaal bij iemand deed, kwam de reactie keihard binnen als een regelrecht verwijt: “Je moet nu naar de politie. Waarom zou je dat níet doen? Ik kan met de béste wil van de wereld geen enkele reden bedenken waarom iemand van zoiets géén aangifte zou doen…”

Laat het duidelijk zijn: er zijn een hoop redenen waarom mensen géén aangifte doen van seksueel geweld, van schaamte tot het risico niet geloofd te worden. Van het loyaliteitsconflict tot de verscheurde directe omgeving wanneer de dader een bekende is (wat, laten we wel wezen, in de grote meerderheid van de gevallen zo is). Van de emotionele druk van constante herbeleving tot het gebrek aan closure tijdens soms jaren aanslepende procedures. Van de trivialisering van feiten door de omgeving, tot het met de vinger gewezen worden door de maatschappij (en helaas ook al eens door politiepersoneel dat hun beroepstitel niet waardig is). Ik ga jullie allen de afschuw besparen en geen heel scala aan reacties quoten op de serie verkrachtingen in het Citadelpark in Gent, maar geloof me vrij dat het als slachtoffer geen tof gevoel is te zien dat onder andere “als je niet verkracht wil worden, moet je daar ’s nachts niet lopen”, een populaire opinie is.

Slachtoffers en hun welzijn horen hier op de eerste plaats te komen. Niet de maatschappij, niet de daders, niet jouw persoonlijke mening over wat haalbare en logische stappen ter verwerking zijn. In de regel is seksueel geweld verbonden aan een hoop schaamte en schuldgevoelens. Onze niet zo oprechte excuses als we er emotioneel niet (meteen) in slagen met ons verhaal naar buiten te komen, laat staan de psychologisch slopende weg naar ‘gerechtigheid’ af te leggen. Ik wil er miljoenen voor wedden dat slachtoffers met goede toegang tot uitstekende psychologische hulpverlening, een sterk sociaal vangnet en de ruimte en middelen om hun alledaags bestaan (lees studies, carrière, gezinsleven…) even te pauzeren, zelf absoluut, in alle zekerheid, baat kunnen hebben bij het ondernemen van gerechtelijke stappen. Voor velen van ons is dat helaas niet zo simpel, en de kans is reëel dat we er nog voor geruime tijd slechter bij varen wanneer we de politie inschakelen.

Ik wil er hier in de verste verte niet voor pleiten de optie aangifte te doen eeuwig uit de weg te gaan. We zijn niet achterlijk, wij weten heus wel dat dat eigenlijk een noodzaak is. If we could, we would en when we can, we will. Je hoeft dat praatje daarom per se niet achterwege te laten, maar het zou fijn zijn, en écht helpen, als iedereen het kon opbrengen zich éérst druk te maken om ons persoonlijk welzijn en te doen wat een ander net op misselijkmakende wijze geweigerd heeft: onze grenzen respecteren.
Het is ook echt niet onmogelijk ons op weg te helpen naar het politiebureau zónder ons op te zadelen met een nog groter schuldgevoel omdat we zogenaamd de arrogantie hebben onze eigen mentale gezondheid even boven het maatschappelijk belang te plaatsen. Jij creëert de beste kans ons bij de politie te krijgen door ons te geloven, te steunen in ons verwerkingsproces, en door vooral geen deel uit te maken van de cultuur die ons onnozele verwijten maakt over de schuld die we dragen voor onze eigen aanranding of verkrachting, of de verantwoordelijkheid die ons toekomt wanneer onze daders nieuwe slachtoffers maken. Denk twee keer na voor je flikreflext.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s