Noorse overheid evalueert nieuwe aanpak prostitutiewetgeving positief

De Noorse overheid voerde in 2009 – in navolging van Zweden – een wet in die het kopen van of het betalen voor seksuele diensten strafbaar maakt. Het aanbieden van seksuele diensten blijft onder dit soort wetgeving dat ondertussen de bijnaam ‘het Zweedse model’ draagt gevrijwaard van vervolging of bestraffing. De drijfveer om dergelijke wetten in voege te laten treden? Het verminderen van prostitutie in het algemeen en seks-gerelateerde mensenhandel onder controle krijgen. Na 5 jaar actief beleid komt de Noorse regering nu met een evaluatie, die bijna onverdeeld positief uitvalt.

Straatprostitutie vermindert

Om te beginnen claimt het rapport dat in augustus werd voorgesteld dat het effect van de wet vooral te merken is aan de vermindering van de straatprostitutie. De grootste vermindering werd vastgesteld vlak na het invoeren van de wet in 2009, maar zou nu gestabiliseerd zijn op 45 tot 65 % van het niveau van voor 2009. Kanttekening: er zijn geen gegevens beschikbaar op nationaal vlak, enkel de steden Oslo en in mindere mate Bergen worden in rekening gebracht.

Anderzijds stellen specialisten wel dat straatprostitutie wel sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw stelselmatig vermindert. Deze evolutie versnelt de laatste jaren nog, omdat het makkelijker is dan vroeger om bijvoorbeeld contact te zoeken met klanten of sekswerkers via internet en GSM’s.

Om te weten of de daling van de straatprostitutie werkelijk enkel een gevolg is van het invoeren van de wet die het kopen van seksuele diensten strafbaar stelt, zou men dus moeten de neerwaartse trend in rekening brengen. Bovendien blijft het moeilijk om accurate begin- en eindcijfers te produceren. Uitspraken over substantiële vermindering van ofwel specifiek straatprostitutie, ofwel prostitutie in het algemeen blijven dus moeilijk te controleren.

Minder mensenhandel

Een ander positief punt van dit ‘Zweeds model’ zou de vermindering van de mensenhandel zijn. De redenering is dat de wet de autoriteiten meer juridische middelen geeft om overtreders te vervolgen waardoor het risico te groot wordt. Criminelen zouden dus hun activiteiten naar andere landen waar dergelijke wetgeving niet bestaat. Ook hier blijft het probleem van correct cijfermateriaal en daaraan verbonden conclusies bestaan. In het Noorse rapport staan simpelweg geen cijfers, terwijl in Zweden de nationale politie in maart 2010 stelde dat de zware georganiseerde misdaad – van wie de voornaamste bron van inkomsten mensenhandel is – in het laatste decennium was toegenomen en aan kracht had gewonnen.

Het is op dit moment moeilijk vast te stellen of het inperken van de mensenhandel reëel effect is, dan wel een wensdroom van beleidsmakers en autoriteiten.

Een veranderde houding van jonge mannen tov prostitutie

Een ander beoogde uitkomst van deze wet is de houding van vooral jonge mannen over prostitutie blijvend te veranderen zodat betalen voor seks niet langer wordt gezien als ‘normaal’. Deze mentaliteitswijziging zou dan op termijn leiden tot een lagere vraag, waardoor ook het aanbod zal verminderen. Zowel in Zweden als in Noorwegen zou de wet een meetbaar effect hebben in die zin. Maar ook hier is het nog maar de vraag hoe correct deze stelling is. Zeker in Zweden, waar de wet sinds 1999 bestaat, is de politieke tegenstand ertegen toegenomen, zowel ter linker- als ter rechterzijde. Ook NGO’s en VZW’s spreken zich nu meer uit tegen de wet dan vroeger, terwijl ook in de media in de blogosfeer meer en meer mensen zich er tegen verzetten.

Negatieve bijwerkingen

Daarnaast worden ook een aantal bijwerkingen van het Zweedse model duidelijk. Om te beginnen is er de klacht dat prostitués en sekswerkers op geen enkele manier ooit betrokken werden bij het tot stand komen van deze wetten. Naar eigen zeggen hebben ze nooit de kans gekregen hun eigen noden kenbaar te maken en invloed uit te oefenen op de besluitvorming. Dit zorgt voor een gevoel van wantrouwen en nog meer voor een gevoel van onmacht over hun eigen situatie. Volgens zelfrapportering ervaren alle sekswerkers sinds de ban een groter gevoel van stigmatisering en afwijzing.

Omdat het in de eerste plaats de straatprostitutie is die in het vizier komt, omdat daar prostitués en klanten het zichtbaarst zijn, worden in de eerste plaats de tippelaarsters getroffen. Traditioneel gezien vormen zij de meest kwetsbare groep. Hun voornaamste klacht is dat er minder klanten zijn, zodat ze hun prijzen moeten verlagen en meer risico’s moeten nemen. Het soort klanten dat overblijft onderhandelt harder en meer vrouwen zien zich genoodzaakt op hun vraag naar bvb. onveilige seks in te gaan. Ook wordt in het Noorse rapport gewag gemaakt over een hogere drempel om de politie in te schakelen in geval van mishandeling door gewelddadige klanten, omdat de vrouwen in kwestie bang zijn om op termijn zelf als crimineel beschouwd te worden.

Ook klanten die getuige zijn van een misdrijf zijn onwillig zijn om op te treden als getuige, omdat ze bang zijn bestraft te worden. Daarnaast stellen klanten zich bloot aan afpersing en chantage.

Het Nieuw-Zeelandse model

Er valt iets voor te zeggen om het Nieuw-Zeelandse model nader te bekijken. Daar werden belangenorganisaties van prostitués en sekswerkers wel gehoord bij het invoeren van een nieuwe wet, die prostitutie volledig decriminaliseerde. Op gedwongen onveilige seks staan hoge boetes en er wordt gestreefd naar een goede samenwerking tussen sekswerkers en de politie. De drempel om aangifte te doen is zeer laag en werkgevers (in casu: bordelen) zijn verplicht om te zorgen voor veilige en gezonde werkomstandigheden.

Wel moet aangestipt worden dat Nieuw-Zeeland door de geografische ligging veel minder te maken heeft met mensenhandel en een instroom van al dan niet illegale migranten, zodat daar wellicht correctie nodig is in Europese context.

Conclusie

De vaststelling blijft dat vrouwen en meisjes ‘arme’ landen en gebieden kwetsbare slachtoffers blijven van malafide mensenhandelaren die hen niet enkel prostitueren, maar ook op andere manieren uitbuiten. Dat een geïntegreerde aanpak, liefst op Europees niveau, wenselijk is om deze netwerken op te rollen en slachtoffers te helpen is duidelijk. Er is ook nood aan meer structurele hulpverlening, niet enkel voor slachtoffers die tot sekswerk gedwongen worden maar ook voor die mannen en vrouwen die de prostitutie achter zich willen laten.

Of het Zweedse model de beste methode is om het lot van (ex)sekswerkers te verbeteren is op dit moment onduidelijk.

Bronnen:

EWL welcomes the evaluation of the Norwegian legislation: http://womenlobby.org/news/ewl-news/article/ewl-welcomes-the-evaluation-of-the?lang=en

Summary of the evaluation of the Norwegian legislation: http://www.eu-norway.org/Global/SiteFolders/webeu/Evaluation.pdf

Summary of the evaluation of the Swedish legislation: http://www.government.se/content/1/c6/15/14/88/6dfbbdbd.pdf

18 myths on prostitution by de EWL: http://www.womenlobby.org/publications/reports/article/18-myths-on-prostitution?lang=en

Sekswerk erfgoed, Het Zweedse Model: http://sekswerkerfgoed.nl/het-zweedse-model/

The Swedish Sex Purchase Act: Claimed Succes and Documented effects: http://gup.ub.gu.se/records/fulltext/140671.pdf

Advertenties

Een gedachte over “Noorse overheid evalueert nieuwe aanpak prostitutiewetgeving positief

  1. Pingback: Podcast 1: Een gesprek over verschillende feministische visies op prostitutie. | nietinmijnpretpark

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s