Vrouwentijdschriften en seksisme – Fascisme op hoogglanspapier

Dit artikel is een vertaling van ‘Frauenmagazine und Sexismus. Faschismus auf Hochglanzpapier’. Er werd eerder naar verwezen in deze vorige bijdrage (ook al een vertaling). Catharina Blaauwendraad stond in voor de vertaling.

Vrouwentijdschriften geven geen advies – ze maken onmondig. Bladen als “Glamour” of “Jolie” staan vol met heimelijk opdringerige, mensonwaardige tips.

Iemand die een vrouw erop aanspreekt dat haar teennagels niet gelakt zijn, iemand die haar zegt dat haar lichaam iets zondigs is, moet wel ziek of paranoïde zijn. Dit ziektebeeld wordt op hoogglanspapier gedrukt en voorzien van vele kleurige foto’s – het is immers de inhoud van Duitse vrouwentijdschriften in het jaar 2012. Dat de foto’s in dergelijke tijdschriften digitaal bewerkt zijn en onrealistische schoonheidsidealen verspreiden, is ondertussen tot het collectieve bewustzijn doorgedrongen. En ja, Duitse vrouwenbladen tonen bijna alleen maar Europese, witte, dunne vrouwen met lang haar. Maar dat is al lang geen nieuws meer.

Maar dat ook in de teksten van vrouwentijdschriften met heimelijke opdringerigheid een mensvijandige, uiteindelijk fascistische boodschap wordt verkocht, wordt nauwelijks als een thema beschouwd – en als het al gebeurd, dan eerder op een lacherig toontje. Er zijn per slot belangrijker dingen dan teennagels, wimpers en cellulitis. Voor vrouwen, die zich als geëmancipeerd beschouwen, zijn “Glamour”, “Joy” of “Jolie” hoogstens luchtige ontspanning. Of irrelevant, vooral wanneer de vrouwen niet heteroseksueel zijn.

Vernederende boodschap

Irrelevant zijn die bladen niet, want miljoenen vrouwen laten zich doorlopend verklaren dat ze lelijk, vet en walgelijk zijn. Natuurlijk verklaren de meeste “vrouwentijdschriften” niet feministisch te zijn. Daarvoor zijn er de “Emma” of het “Missy Magazine”. Maar “Emma” en “Missy Magazine” hebben een oplage van respectievelijk 70.000 en 20.000 exemplaren en verschijnen vier maal per jaar. “Glamour”, “InStyle”, “Joy”, “Jolie” en “Cosmopolitan” verkopen van iedere uitgave 300.000 tot 500.000 exemplaren – elke maand weer opnieuw.

Het doortrapte is dat deze bladen hun lezeressen een succesvoller, erotischer, zelfbewuster leven beloven maar tegelijkertijd een vernederende en gewelddadige boodschap uitdragen. Het magazine “Jolie” heeft als baseline “Alles wat het leven mooier maakt“, met als ondertitel “The beautiful life guide“.

In de juni-uitgave is zich een “Blowjob-Guide“ te vinden, die vragen over orale seks beantwoordt: Moet een vrouw kreunen, wanneer ze een man pijpt, ook wanneer ze het niet zo lekker vindt? Moet ze ook zijn ballen likken? Wat te doen, als ze tijdens het pijpen moet kokhalzen? En het antwoord is niet: “Je hoeft niets tegen je zin te doen.” Wel integendeel: “Oefenen, oefenen, oefenen!” is de boodschap. Dat is de tip van Julia die in een chique bordeel werkt . En “Pornoster” Mia Magma legt uit: “Veel mannen zijn er gek op, als je er tranen van in je ogen krijgt.”

Wat is daar aan de hand? Waarom zou een vrouw, die privé en voor haar plezier seks heeft, tegen haar wil handelen? Dat prostituees en pornoactrices zoiets doen, is één ding. Maar het is absurd om tegen andere vrouwen te zeggen dat ze zichzelf moeten overwinnen omdat “hij” er gek op is. Of zij zelf het nu walgelijk vinden of niet, dat maakt niets uit. Daarbij: volgens “Jolie” is het helemaal geen seks. Want als een vrouw echt niet wil pijpen en weigert het te doen, dan is de oplossing: “Seks! Want dat is er ook nog.” Ach. En wat is orale seks dan, als het geen seks is? Als alleen vaginaal geslachtsverkeer seks is, hebben lesbiennes en homo’s dan helemaal geen seks?

Nu ja, homoseksuelen zijn voor “Jolie” sowieso raar. Bij het thema “kleding waarin men de partner liever niet ziet”, geeft het magazine het advies dat de vrouw moet zeggen: “Wat een toeval. Precies zo’n broek had onze nieuwe homo-buurman gistermiddag ook aan!” Een paar bladzijden verder verklaart een columnist, “waarom mannen elkaar niet (zouden moeten) kussen”. Reden: omdat het walgelijk is.

Hetzelfde blad verklaart onder de titel “Dingen, waar we van schrikken”, dat een kwart van de Duitse vrouwen met ongeschoren benen en ongelakte teennagels rondloopt. “Zulke beauty-zonden” zouden echter door het voorjaar worden onthuld. Het menselijk lichaam in natuurlijke toestand als “zondig” te bestempelen – dat kennen we verder alleen van religieuze fundamentalisten (m/v) of getraumatiseerde mensen die een afschuw van hun eigen lichaam hebben.

Dictaat op dictaat

Het is geen toeval, dat in vrouwentijdschriften voortdurend varianten van het woord “moeten” opduiken, en in bijna iedere uitgave een „Guide“ te vinden is – een “Führer” [in de Duitse brontekst*] (waarbij eerlijkheidshalve wordt opgemerkt, dat het Engels de woorden “leader” en “guide” kent, waarbij “leader” eerder een leidende persoon is en “guide” ook een oriëntatiehulp kan zijn). De “Jolie” met de Blowjob-Guide bevat daarnaast een Festival-Guide, de juli-uitgave van de “Cosmopolitan” biedt een Safe-Sun-Guide, het Joy-blad van augustus een Holiday-Guide.

Dictaat op dictaat: Deze dictator-cultus zou in Duitsland een bijsmaak moeten hebben. Maar afgezien daarvan: De voortdurende tips, trucs en adviezen suggereren dat vrouwen hulp nodig hebben. Advies is prachtig. Maar wanneer je het niet nodig hebt, is het bevoogding. En is het dan zo dat de miljoenen vrouwen die deze bladen lezen, volledig uitgeput en lelijk door de wereld dwalen en dankbaar glimlachen, wanneer men ze uitlegt hoe het nou moet met het leven en zo? Wat hebben deze bladen, dat ze zo succesvol zijn? De voorpagina’s geven een aanwijzing. De “Joy” verklaart “33 dingen, die u in de vakantie beslist moet proberen” en de “vijf pijlers van een relatie – en waar u moet beginnen!” Het juli/augustus-nummer van “Women’s Health” zegt: “Wat u nu over de pil moet weten” en “Last minute naar de strandbuik – met deze 8 oefeningen redt u het nog”.

De eenvoudige truc is dus de lezeres op een probleem te wijzen dat ze mogelijkerwijs heeft, en dan te verklaren hoe ze het – in 5, 8 of 33 stappen – kan oplossen. De goedkoopste variant van kapitalistische reclame. Maar wel met een speciale wending: hier ontbreekt niet simpelweg iets op de plank of in de klerenkast, hier wordt de lezeres zelf ontoereikend verklaard.

“Wij vrouwen”

Al even eenvoudig is het alomtegenwoordige “wij” in de tijdschriften. Een retorisch instrument dat boulevardmedia en opvoeders graag gebruiken. “Zo doen wij dat” betekent: Wie het niet zo doet, hoort er niet bij. “Wij” construeert een gemeenschap. “Wat wij door roddelen te weten komen”, verklaart “Joy”. En “Woman’s Health” zegt blij: “Veel mannen zitten qua denken en doen simpel in elkaar – en precies dat is waarom we van hen houden.”

Een collectief te construeren (“wij vrouwen”) en daar een ander (“zij mannen”) tegenover te stellen. de leden van het collectief onmondig en ontoereikend te verklaren en oplossingen voor vermeende problemen aan te bieden – dat zijn allemaal elementen van een fascistische ideologie. Nieuw in deze vorm van dictator-cultus is de verwevenheid met kapitalistische verkooptechnieken.

Beschuldigingen van fascisme hebben vanzelfsprekend een zekere traditie in het feuilleton. Het huwelijk en het gezin, Facebook en Google, vleeseters en voetbalfans: ze komen allemaal aan de beurt. Vrouwentijdschriften zijn van deze kritiek tot nu toe – onterecht – gevrijwaard gebleven.

* De associatie met het fascisme in de kop van het artikel berust dan ook voornamelijk op het voortdurende “führen”, waarbij de damesbladen een “Führer”-functie wordt toegekend.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s