Docu: ‘475: when marriage becomes a punishment’

Zowat twee jaar geleden maakte de wereld kennis met Amina Filali. De Marokkaanse tiener werd verkracht en ‘dankzij’ artikel 475 van de Marokkaanse strafwet uitgehuwelijkt aan de dader. Hij zou zo zijn straf ontlopen, zij kon haar eer redden. Uiteindelijk pleegde ze zelfmoord door rattenvergif te drinken, en het lot van het 16-jarige meisje werd wereldnieuws. Voor de Westerse media was het in elk geval gesneden brood: nog maar eens een voorbeeld van ‘achterlijke Islamcultuur’ op een presenteerblaadje aangereikt.

Nadir Bouhmouch, een jonge Marokkaanse filmmaker en mensenrechtenactivist, maakte een documentaire over deze zaak omdat hij de complexiteit en de nuance in de Westerse berichtgeving miste. In het eerste deel ervan schetst Bouhmouch een beeld van de protesten in de nasleep van de dood van Amina Filali. Duizenden mensen, vooral vrouwen, komen op straat om hun woede te uiten. Onder zware druk van de publieke protesten is artikel 475 inmiddels uit het strafrecht geschrapt. Maar dat betekent nog niet dat daarmee de positie van de Marokkaanse vrouwen er één is van rozengeur en maneschijn. De regisseur laat zien hoe het publieke debat gevoerd wordt op de hogere echelons: een minister van justitie die de zaak minimaliseert en zwaait met een document dat de legitimiteit van het huwelijk in kwestie moet aantonen.

Maar Bouhmouch doet ook een geslaagde poging om een breder kader te schetsen: interviews met vrouwenrechtenverenigingen en mensenrechtenactivisten laten zien hoezeer er een gebrek is aan democratie en respect voor fundamentele vrijheden. Een log, corrupt en bureaucratisch overheidsapparaat dat noodzakelijke hervormingen in de kiem smoort. En de (vrouwelijke) minister die het departement ‘Vrouwenrechten’ onder zich heeft? Zij verliest zich (moedwillig?) in discussies over punten en komma’s zonder ooit een concreet voorstel te doen die de positie van vrouwen in Marokko kan verbeteren. Dit tot grote woede van een aantal vrouwenorganisaties trouwens.

In het tweede deel van de documentaire reist Bouhmouch samen met zijn ploeg af naar het dorpje van Amina, in de hoop meer klaarheid in de zaak te scheppen. Wat volgt is een triest portret en een onontwarbaar kluwen van tegenstrijdige standpunten en visies. Er is de versie dat Amina en haar ‘verkrachter’ gewoon een relatie hadden die o.a. door haar moeder werd gedoogd. Op het moment dat aan het licht komt dat de twee seksuele betrekkingen hadden zou de moeder geëist hebben dat er een huwelijk zou volgen en toen dat geweigerd werd zou ze verklaard hebben dat haar dochter werd ontvoerd en verkracht. Dit wordt dan weer tegengesproken door de vader van Amina die blijft volhouden dat ze onder bedreiging van een mes verschillende malen werd verkracht.

Wat er ook van zij, één ding is zeker: Amina heeft op 16-jarige leeftijd zelfmoord gepleegd. De omstandigheden die daartoe hebben geleid zijn armoede, onwetendheid, uitzichtloosheid en een schrijnend minderwaardige positie van vrouwen die zich in veel gevallen genoodzaakt zien de mishandelingen van hun mannen te verdragen omdat scheiden enkel armoede en uitsluiting betekent. Op de rechtspraak hoeven ze in elk geval niet te rekenen.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s